Herdenking crash Vickers 804 SP-LVA – 20/08/1965

 

Gebeurtenis van 20 augustus 1965

Op vrijdag 20 augustus 1965 was het passagiersvliegtuig Vickers 804 Viscount SP-LVA van de Poolse luchtvaartmaatschappij LOT om 12u40 GMT (Greenwich Mean Time) van het vliegveld van Rijsel (Frankrijk) opgestegen. Het toestel had net 64 Poolse mijnwerkerskinderen thuisgebracht, die hun vakantie in Polen hadden doorgebracht, en was nu op terugweg naar Warschau om een nieuwe lading kinderen op te pikken. Alleen de vier bemanningsleden waren nog aan boord: piloot Marian Kowalewicz, copiloot Leszek Kmin, en twee stewardessen Emilia Martowska en Jadwiga Kowalczuk.

Het toestel zou in een bijna rechte lijn van Rijsel over Luik richting Nörvenich, nabij de Duitse stad Düren, vliegen en zo verder naar Berlijn. Om 12u42 GMT nam de piloot contact op met de luchtverkeersleiding in Brussel en meldde elf minuten later dat het toestel zich boven het radiobakenSilly” bevond en onderweg was naar het baken “Gatta” bij Beauvechain. Om 12u59 GMT rapporteerde hij een laatste maal: het vliegtuig vloog over “Gatta” in de richting van “Olno” bij Bierset. Omdat het Poolse toestel niet meer reageerde, zocht de verkeersleiding in Brussel vanaf 13u11 GMT herhaaldelijk contact met het vliegtuig. Alle pogingen waren echter tevergeefs.

Omstandigheden van de crash

Die vrijdagnamiddag barstte er een hevig onweer uit boven Jeuk. Inwoners werden plots opgeschrikt door het geluid van een ontploffing. Enkelen waren getuigen van hoe een vliegtuig zich ter pletter stortte op de grond. Zo zag Julien Briffoz, die op het veld werkte, een toestel dat uit de richting van Oreye vloog met de neus naar beneden, met vlammen aan beide vleugels en met veel rook en zo in een hoek van ongeveer 45° op de grond viel. Ook schepen Gerard Guilliams zag een “vuurbol” uit de lucht vallen en neerploffen in een bietenveld. Na de crash vlogen er brandende brokstukken in alle richtingen. Mevrouw Simonis-Van Ham werd een vliegtuig gewaar, dat vanuit oostelijke richting vloog en vervolgens naar links afboog. Het toestel hing scheef, met een iets hogere rechtervleugel, en trok een spoor van zwarte rook door de lucht.

Eerst dacht men dat een toestel van de militaire vliegbasis Brustem in het Smisveld was neergestort. De inslag had een diepe krater geslagen, er woedde een hevige brand. In de omgeving lagen metalen wrakstukken en rokend puin. De brandweer, de rijkswacht en het leger waren snel ter plaatse. Een eerste onderzoek wees uit dat het om een Pools passagiersvliegtuig ging. Later zou blijken dat het om het vermiste SP-LVA ging.


 

Gevolgen

De menselijke resten van de vier inzittenden werden in Jeuk opgebaard en naar Warschau gerepatrieerd. De bemanningsleden werden er op dinsdag 24 augustus begraven en ontvingen postuum een onderscheiding van het Poolse Ministerie van Verkeer.

Direct na de ramp werd er een onderzoekscommissie samengesteld die de omstandigheden en de oorzaken van de ramp moest onderzoeken. De commissie kwam tot de veronderstelling dat de piloot de controle over het vliegtuig had verloren toen het toestel in een buitengewoon sterke, lokale storm boven Jeuk was terechtgekomen. Hij had deze storm niet kunnen voorzien gezien het vliegtuig geen weerradar bezat. Het vliegtuig was tijdens de steile duik uiteengespat en crashte uiteindelijk om 14u05 lokale tijd te Jeuk. Alle vliegtuigonderdelen werden op de plaats van de crash of op een afstand van max. 600m gevonden.

Opzoekingen 2018-2019

In november 2018 en februari 2019 werd met de metaaldetector naar overblijfselen van het vliegtuig gezocht. Er werden in totaal 450 stukken gevonden, voornamelijk afkomstig van het toestel zelf. Ook enkele voorwerpen zoals een chronometer uit het dashboard, een Poolse munt en een lepeltje met het logo van LOT kwamen aan het licht. Enkele brokstukken worden bewaard in het “Museum Winter ‘44” te Borlo.
 
Bron: No distress signal was recorded. De crash van een Pools vliegtuig in Jeuk, 20 augustus 1965, 2019.